De Zelfstandigenwet moet duidelijk maken wanneer je in ieder geval als zelfstandige werkt, en dus niet in loondienst. Werk je als zzp'er of huur je zzp'ers in? Dan is dit voor jou van belang.
Het is nog een voorstel; het kabinet mikt op 1 januari 2028.
Wat er in het voorstel staat
De kern is een veilige haven. Volgens het voorstel is er in ieder geval geen sprake van een arbeidsovereenkomst als je voldoet aan twee toetsen: de zelfstandigentoets en de werkrelatietoets. Je moet daarbij aan alle criteria van beide toetsen voldoen, en ook volgens die regels werken.
Haal je de veilige haven niet, dan is er niet meteen sprake van een arbeidsovereenkomst. Je situatie wordt dan beoordeeld op de huidige regels. Daaruit kan blijken dat je als zelfstandige werkt, of juist niet.
Volgens de toelichting komt er geen overgangsrecht. Gaat de wet in, dan gelden de regels meteen, ook voor relaties die dan al bestaan.
De zelfstandigentoets: over jou als ondernemer
Minimaal drie opdrachtgevers in het vorige en het lopende kalenderjaar samen. Volgens de toelichting is dit een hard criterium en moet het gaan om volwaardige opdrachtgevers en opdrachten. Twee heel kleine opdrachten 'op papier' om aan drie te komen, tellen volgens het kabinet niet. Particulieren en buitenlandse opdrachtgevers tellen mee. Werk dat je op basis van een arbeidsovereenkomst doet, telt niet mee.
Een minimumbedrag aan voorzieningen tegen ondernemersrisico's. Welke voorzieningen meetellen, wordt later bij algemene maatregel van bestuur vastgelegd. De toelichting noemt onder meer een arbeidsongeschiktheidsverzekering, een voorziening voor de eerste 104 weken ziekte (zoals een schenkkring), pensioen in de tweede of derde pijler, en een bedrijfsaansprakelijkheids-, beroepsaansprakelijkheids-, bedrijfsschade- of rechtsbijstandverzekering voor bedrijven. Vermogensopbouw in de vierde pijler, zoals vastgoed, telt volgens de toelichting niet mee. Hoe hoog het bedrag wordt, staat nog niet vast.
Basisvoorwaarden. Volgens het voorstel gaat het om een KVK-inschrijving, een btw-nummer, een aparte rekening voor zakelijke transacties, zelf verantwoordelijk zijn voor je facturatie (een ander mag die uitvoeren), een betalingstermijn hanteren en zelf betalingen aan derden doen. Ook deze voorwaarden worden later bij algemene maatregel van bestuur vastgelegd.
De werkrelatietoets: per opdracht
Jij en je opdrachtgever willen allebei werken buiten een arbeidsovereenkomst.
Jij bepaalt hoe je het werk uitvoert. Je opdrachtgever mag wel instructies geven over wát er moet gebeuren.
Jij bepaalt op welke tijden en waar je werkt. Er zijn twee uitzonderingen: werk dat fysiek nergens anders kan, en werk dat alleen op bepaalde momenten kan.
Je werkt voor eigen rekening en risico: je kunt de economische baten genieten en je loopt financiële risico's.
Zo tellen de drie opdrachtgevers
Het gaat om het totaal over de hele periode, niet om drie per jaar. Volgens de toelichting voldoe je ook als je dit jaar één opdrachtgever had en vorig jaar twee andere.
Het lopende jaar telt mee tot het moment van toetsen. De toelichting geeft dit voorbeeld: wordt de relatie op 1 april 2028 getoetst, dan tellen opdrachtgevers tussen 1 januari 2027 en 1 april 2028 mee.
Een concern met meerdere onderdelen geldt als één opdrachtgever, tenzij de onderdelen juridisch zelfstandig zijn. Bijvoorbeeld met een eigen rechtspersoonlijkheid, een eigen KVK-inschrijving, een eigen bestuur en de bevoegdheid om zelf contracten te sluiten. Volgens de toelichting kun je in de regel kijken of je aparte facturen naar aparte entiteiten moet sturen.
Voer je opdrachten uit voor een intermediair, bij verschillende klanten van die intermediair? Dan is er volgens de toelichting één opdrachtgever. Brengt de intermediair alleen vraag en aanbod bij elkaar en werk je voor een eigen opdrachtgever, dan zijn het wel meerdere opdrachten.
Uurtarief is géén criterium
Het kabinet wijst een uurtariefgrens als criterium voor zelfstandigheid af, onder meer vanwege Europees recht. Wel kan het feit dat er over het tarief is onderhandeld, samen met andere omstandigheden, een aanwijzing zijn dat jullie allebei buiten een arbeidsovereenkomst wilden werken.
Los hiervan noemt de toelichting een andere wet: het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst op basis van een uurtarief, dat op 31 december 2026 in werking treedt. Krijg je minder betaald dan het geldende uurtarief, dan kun je daardoor makkelijker een arbeidsovereenkomst opeisen.
Waar het wringt
Startende zzp'ers
Wie net begint, heeft vaak nog geen drie opdrachtgevers. Daarom telt het lopende jaar mee. Volgens het kabinet kunnen starters zo relatief snel aan de zelfstandigentoets voldoen, al lukt dat mogelijk niet direct vanaf het begin. De eisen voor voorzieningen en basisvoorwaarden gelden voor starters volgens het kabinet onverkort.
Eén grote opdrachtgever
Werk je aan één grote, langer durende opdracht? Volgens de toelichting is er dan veelal geen ruimte voor andere opdrachten, en voldoe je dus niet aan het criterium van drie opdrachtgevers. Wil je dat wel, dan moet je naast die opdracht extra opdrachten doen. Opdrachtgevers uit het vorige kalenderjaar tellen ook mee. Haal je de veilige haven niet, dan wordt je relatie beoordeeld op de bestaande regels van artikel 7:610 BW.
Er staat nog veel open
Het minimumbedrag voor voorzieningen staat nog niet vast. Ook over welke periode het geldt, wordt nog bepaald.
De wettekst spreekt over "de periode tot en met vorig kalenderjaar". Volgens de toelichting valt daar ook het lopende jaar tot het toetsmoment onder.
Wat nu geldt
Tot de Zelfstandigenwet er is, verandert er niets aan de regels. Of je werknemer of zelfstandige bent, wordt beoordeeld met de bestaande toets van artikel 7:610 BW, met de gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest.
De Belastingdienst handhaaft sinds 1 januari 2025 weer volgens de normale regels. Stelt de Belastingdienst schijnzelfstandigheid vast, dan kan hij direct correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen opleggen. Naheffen kan met terugwerkende kracht, maar niet verder terug dan 1 januari 2025. Bij kwaadwillendheid, of als een aanwijzing niet is opgevolgd, kan dat tot vijf jaar terug.
In 2025 legde de Belastingdienst nog geen verzuim- en vergrijpboetes op. Sinds 1 januari 2026 kunnen vergrijpboetes wel worden opgelegd. Verzuimboetes legt de Belastingdienst in 2026 nog niet op. Volgens de toelichting bij het wetsvoorstel loopt deze 'zachte landing' tot 1 januari 2027.
Dit is het huidige handhavingsbeleid. Het staat los van de Zelfstandigenwet.
Wat je nu kunt doen
Als zzp'er
Tel je opdrachtgevers over vorig jaar en dit jaar. Zitten er drie volwaardige tussen?
Zet je KVK-inschrijving, btw-nummer, zakelijke rekening en facturatie op orde.
Kijk welke voorzieningen je al hebt, zoals een arbeidsongeschiktheidsverzekering, pensioen of aansprakelijkheidsverzekering, en bewaar de bewijzen. Volgens de toelichting is het in het algemeen aan jou om tegenover je opdrachtgever te onderbouwen dat je aan de zelfstandigentoets voldoet.
Werk je lang voor één klant? Bekijk of je er volwaardige opdrachten naast kunt doen, en hoe je opdracht onder de huidige regels uitpakt.
Als opdrachtgever
Breng in kaart welke zzp'ers je inhuurt, hoe lang al en op basis van welke afspraken.
Toets je opdrachten nu al aan de huidige regels. De Belastingdienst handhaaft weer.
Kijk per opdracht of de zzp'er vrij is in het hoe, waar en wanneer, en voor eigen rekening en risico werkt. Dat zijn de punten van de werkrelatietoets in het voorstel.
Volgens de toelichting ligt het, zeker bij langlopende opdrachten, op de weg van jou en de zzp'er om periodiek te checken of nog aan beide toetsen wordt voldaan. Is dat niet zo, dan beslist de bestaande toets van artikel 7:610 BW.
Twijfel je hoe dit voor jou uitpakt? Mail info@kapitael.nl, bel 070-2051762, stuur een WhatsApp naar 070-8893123 of kom langs in het WTC The Hague.
Q&A
Ben ik werknemer als ik niet in de veilige haven val?
Niet automatisch. Je situatie wordt dan beoordeeld op de huidige regels. Daaruit kan blijken dat je als zelfstandige werkt, of juist niet.
Heb ik drie opdrachtgevers per jaar nodig?
Nee. Volgens de toelichting gaat het om het totaal in het vorige en het lopende jaar samen. Het moeten wel volwaardige opdrachtgevers en opdrachten zijn.
Geldt dit al?
Nee. Het is nog een voorstel; het kabinet mikt op 1 januari 2028. Tot de wet er is, gelden de huidige regels.
Telt mijn uurtarief mee?
Niet als criterium voor de veilige haven. Los daarvan treedt volgens de toelichting op 31 december 2026 een rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst op basis van een uurtarief in werking.
